Што се акни?

Акни се воспалителна состојба на кожата што се развива во структурата каде што се наоѓаат фоликулот на влакното и лојната жлезда. Кога порите се затнуваат со себум и мртви клетки, а воспалителниот одговор се активира, може да се појават црни точки, бели комедони или воспалени мозолчиња.

Акните најчесто се појавуваат на лице, чело, образи, брада, грб, гради и рамена. Кај некои лица се лесни и претежно комедонални, додека кај други може да бидат длабоки, болни и со поголем ризик од лузни.

Зошто се воспалува фоликулот?

Во основата најчесто се комбинираат неколку фактори: зголемено лачење себум, задебелување и затнување на отворот на фоликулот, промена во микробната рамнотежа на кожата и воспалителен одговор. Затоа акните ретко имаат само една причина.

Акне вулгарис е најчестиот тип на акни. Во секојдневниот говор, кога велиме „акни“ или „мозолчиња“, најчесто мислиме токму на оваа форма. Може да се јави на лице, грб, гради, рамена и врат.

Комедони, папули и пустули

Отворените комедони изгледаат како црни точки, а затворените како бели ситни испакнатини. Папулите се црвени воспалени промени, додека пустулите имаат видлива бело-жолтеникава содржина. Колку повеќе воспалени и длабоки промени има, толку е поважна навремената проценка.

Не. Акните се многу чести во пубертет, но не се ограничени само на тој период. Кај некои луѓе се смируваат по адолесценцијата, а кај други продолжуваат или првпат се јавуваат во возрасна возраст.

Возрасни акни

Возрасните акни често се појавуваат околу брадата, виличната линија и вратот. Хормонални промени, стрес, генетска предиспозиција, неправилна козметика и одредени навики можат да придонесат за нивно одржување.

Она што често се нарекува габични акни најчесто не е класична акне болест, туку состојба слична на фоликулитис поврзана со квасецот Malassezia. Може да личи на акни, но има поинаква логика и различен третмански пристап.

Како се разликуваат од класичните акни?

Кај габичниот фоликулитис промените често се мали, слични една на друга и може да чешаат. Почесто се групираат на чело, горен дел од грб, гради или рамена. Кај класичните акни, пак, често има мешавина од црни точки, бели комедони, црвени мозолчиња и воспалени лезии.

Цистични и нодуларни акни се подлабоки, поболни и поупорни форми на акни. Тие може да се чувствуваат како тврди поткожни јазли, да траат подолго и да имаат поголем ризик од лузни.

Зошто ризикот од лузни е поголем?

Колку подлабоко е воспалението, толку поголема е можноста околното ткиво да се оштети. Затоа длабоките акни не треба да се стискаат или агресивно да се третираат дома. Ако веќе има траги или вдлабнатини по акни, следен корисен чекор е страницата за третман на лузни од акни.

Поткожните акни се болни, подлабоки промени кои не секогаш создаваат видлив бел врв. Често се чувствуваат како тврдо, чувствително место под кожата и може да траат подолго од површинските мозолчиња.

Причината што „не излегува врв“ е тоа што воспалението е подлабоко и не се празни лесно кон површината. Стискањето на вакви промени може да го зголеми воспалението, да ја оштети кожата и да го зголеми ризикот од дамки или лузни.

Не. Акните може да се појават и на телото, особено на грб, гради, рамена и врат. Во овие региони потење, триење од облека, спортска опрема, мрсни производи и задржување на топлина може да ја влошат состојбата.

Грб, гради, врат и рамена

Акните на телото понекогаш личат на фоликулитис или други кожни осипи. Затоа е важно да не се претпоставува дека секоја црвена промена е класична акна. Разликувањето е важно бидејќи третманот може да биде различен.

Акните најчесто се делат на лесни, умерени и тешки. Ова не се одредува само според бројот на мозолчиња, туку и според типот на промените, нивната длабочина, распространетост и ризикот од лузни.

Лесни, умерени и тешки акни

Кај лесни акни доминираат комедони и повремени воспалени промени. Кај умерени акни има повеќе црвени и воспалени лезии. Кај тешки акни се појавуваат болни нодуларни или цистични промени со поголем ризик од трајни лузни.

Маскне е популарен термин за акни или акне-слични промени што се појавуваат поради носење маска, особено околу носот, образите и брадата. Механичките акни се поширок поим и можат да настанат од триење, притисок, топлина и влажна средина.

Триење, пот и затворена средина

Маска, кацига, спортска опрема или тесна облека можат да создадат топла и влажна средина. Кога на тоа ќе се додаде триење, кожата станува почувствителна и кај лица склони кон акни може полесно да се јави влошување.

Козметички акни се промени кои се појавуваат или влошуваат поради одредени козметички производи, шминка, тешки креми или производи за коса што доаѓаат во контакт со лицето.

Кои производи можат да ги затнат порите?

Густи, мрсни и комедогени производи кај некои лица можат да поттикнат затнување на порите. Тоа може да се случи со тежок фон де тен, коректор, масла за коса, богати креми или производи што долго остануваат на кожата.

Не. Акните не се заразна болест. Не се пренесуваат со допир, прегратка, користење ист простор или секојдневен контакт.

Што е со бактеријата Cutibacterium acnes?

Cutibacterium acnes е бактерија што природно може да биде присутна на кожата. Акните не настануваат затоа што „некој ги пренел“ како инфекција. Сепак, нечисти четки за шминка, заеднички козметички производи или лоша хигиена на предмети што допираат до кожата можат индиректно да ја влошат состојбата.

Акните и розацеата често се мешаат бидејќи и двете можат да создадат црвенило и испакнатини на лицето. Но, розацеата има поинакви карактеристики и бара различен пристап.

Клучни разлики

Кај розацеа често има лесно зацрвенување, чувство на печење, чувствителност и видливи капилари. Црни точки и типични комедони не се очекувани како кај класичните акни. Оваа разлика е важна, бидејќи агресивни производи за акни можат да ја иритираат кожа со розацеа.

Бебешките, односно неонаталните акни, може да се појават кај новороденчиња како мали црвени испакнатини или ситни пустули, најчесто на лицето и понекогаш на скалпот. Во многу случаи се привремени.

Кога треба да се внимава?

Ако промените се силно воспалени, се шират, има други симптоми или се појавуваат подоцна во доенечкиот период, потребна е педијатриска или дерматолошка проценка. Не треба да се користат производи за возрасни акни на бебешка кожа.

Околу акните постојат многу погрешни верувања. Едно од најчестите е дека се појавуваат само поради нечиста кожа. Во реалноста, акните се развиваат во фоликулот и се поврзани со себум, затнување, воспаление и индивидуална склоност.

„Паста за заби ја суши акната“

Паста за заби не е третман за акни. Може привремено да исуши површина, но често предизвикува иритација, црвенило и оштетување на кожната бариера.

„Сонце и солариум ги лекуваат акните“

Сонцето понекогаш привремено прави акните да изгледаат помирни, но тоа не е вистински третман. Дополнително, сонцето може да го зголеми ризикот од дамки, особено ако кожата е воспалена или ако се користат активни третмани.

Акните не се само физички проблем. Кога се долготрајни, болни или видливи на лице, можат да влијаат на самодовербата, социјалната сигурност и начинот на кој лицето ја доживува сопствената кожа.

Стискање, покривање и социјална непријатност

Некои лица почнуваат постојано да ги проверуваат акните, да ги стискаат или да ги покриваат со многу производи. Ова може да ја влоши кожата и да го зголеми ризикот од лузни. Ако акните создаваат значителен психолошки товар, тоа е доволна причина да се побара стручна помош.